Chuyên đề 5: Thơ 1954 – 1975
Vấn đề 1: CÁC VỊ LA HÁN CHÙA TÂY PHƢƠNG
“Một câu hỏi lớn. Không lời đáp
Cho đến bây giờ mặt vẫn chau…”
Huy Cận
A. KIẾ N T HỨ C CƠ B ẢN
1/ T ám khổ t hơ đ ầu: Là phần hay nhất của tác phẩm.
a. Mỗi ngườ i một vẻ mặ t con ngườ i
- Dân tộc chúng ta không những chỉ có trí tuệ trong đánh giặc trong vấn đề cơm ăn áo mặc mà còn lo lắng đến những vấn đề nhân sinh, vấn đề lẽ sống. Chính vì vậy mà những nghệ sĩ nhân dân đã tạo nên những pho tượng điển hình, có cá tính riêng biệt, độc đáo.
- Nhà thơ đã đặc tả từng gương mặt, hình hài, dáng dấp của các vị bằng ngôn ngữ giàu chất gợi hình, tác
giả biết chọn những chi tiết đắt nhất để gợi cho người đọc nhiều suy nghĩ.
+ Đầu tiên là vị La Hán xương xẩu, gầy mòn, không biết nỗi đau khổ tâm thức nào giày vò mà trước lúc giải thoát vị La Hán này còn bị thiêu đốt, còn trầm ngâm trước cuộc đời.
+ Về với Niết Bàn là thoát khỏi những kiếp sống Luân hồi, thế nhưng vị La Hán thứ hai không có được một phút bình thản để lên cõi Phật cho thanh thản. “Mắt giương sờ sững; “mày nhíu xệch” có lẽ là chưa kịp giãn ra với “mắt giương” còn lưu lại cái giây phút suy ngẫm trước đó. Rồi thì “môi cong chua chát” “trán nổi
sóng”, “gân vận bàn tay”… cứ y như cả quá trình sôi động của cuộc đấu tranh giữa thiện ác sinh thời được tái
hiện trong một khoảnh khắc trước khi giải thoát.
+ Có vị dường như yên tâm làm tổ trong giáo lí thoát tục của nhà Phật “chân tay co xếp lại”. “Đôi tai rộng dài ngang gối” trong quan điểm dân gian là chỉ người tài, có địa vị và phúc lộc dồi dào. Ở đây tai rộng là để nghe đủ những chuyện buồn, những giông bão của đời.
+ Những pho tượng tĩnh lặng nhưng chứa chất động của cuộc đời đầy gió bão của chúng sinh trầm luân đau khổ. Dù có phản ứng thế nào, dù cơn bão nội tâm nổi lên cuồn cuộn ra sao thì tất cả cũng bất lực héo mòn, chua chát và thụ động “đau đớn có cứu được đời đâu”.
b. Cuộc họp lạ lùng trăm vật vã – Các pho tượng cá thể hóa rất cao nhưng khi tập hợp thành một quần tượng nó lại có một giá trị khái quát hơn. Số phận của những kiếp người đã thành số phận của một thời đại cha ông trăn trở, băn khoăn nhưng:
“Một câu hỏi lớn không lời đáp
Cho đến bây giờ mặt vẫn chau”
- Đây là nỗi đau thương của dân tộc trong “đêm trường dạ tối tăm trời đất” của quá khứ. Theo tác giả
trong các pho tượng La Hán nó tồn tại trăn trở suy tư của dân tộc, của cha ông mình gửi gắm. Cha ông ta đã mượn chuyện Phật mà thổ lộ khao khát vươn tới hạnh phúc tự do và thể hiện niềm đau thương uất hận của mình.
- Thực ra những nỗi đau trần thế ấy như đang nghẽn lại, chưa giải thoát được nên nó trào lên đến cực điểm và “cứ thế mà đông cứng lại ở giữa chừng trời”, hằn ghi lại trong từng thớ gỗ.
2/ Phần cò n l ại: Mang tính chính luận.
- Tác giả tìm sự gạch nối giữa quá khứ xưa và hiện tại hôm nay, giữa sự bế tắc và lời đáp, giữa thoát tục
và trần tục… và khẳng định cuộc sống hiện tại “là những ngày đẹp nhất”. “giọt lệ cha ông cũng có ích với ta nhiều”.
“Cha ông yêu mến thời xưa cũ… đương xuân”
- Tác giả khẳng định chỉ có thời đại mới với bản chất nhân đạo mới có thể hoá giải những nỗi đau xưa
“xua bóng hoàng hôn, tản khói sương”.
3/ H ai khổ c uố i và một số câu trong đoạn sau còn dàn trải, gò bó, thiếu tự nhiên vì vậy tư tưởng của chúng thuyết phục người đọc kém hiệu quả.
B. L UYỆ N T ẬP
* Đề 1 : Phân tích nghệ thuật miêu tả pho tượng trong bài “Các vị La Hán chùa Tây Phương” của Huy
Cận.

* B ài văn t ha m khảo
Chùa Tây Phương là một công trình kiến trúc cổ độc đáo dựng trên núi Câu Lâu. Trong chùa có nhiều
pho tượng được tạc với trình độ nghệ thuật cao, tiêu biểu cho điêu khắc Việt Nam thế kỉ XVII, trong đó có mười tám pho tượng La Hán đặt ở nhà hành lang chùa. Và trong những dịp đi tìm hiểu di sản văn hóa dân tộc, Huy Cận đã đến