02 ĐỀ THI MẪU VÀ ĐÁP ÁN MÔN VĂN
ĐỀ 1

Câu 1: (5 điểm) : Phân tích đoạn thơ trong bài “Bên kia sông Đuống” của Hòang Cầm:
Bên kia sông Đuống
Quê hương ta lúa nếp thơm nồng
Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong
Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp
Quê hương ta từ ngày khủng khiếp
Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn
Ruộng ta khô
Nhà ta cháy
Chó ngộ từng đàn
Lưỡi dài lê sắc máu
Kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang
Mẹ con đàn lợn âm dương
Chia lìa đôi ngả
Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã
Bây giờ tan tác về đâu.
Câu 2 ( 5 điểm ) Phân tích ý nghĩa hình tượng cây xà nu trong truyện Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành.


ĐÁP ÁN

Câu 1: (5 điểm)
I-ĐẶT VẤN ĐỀ: (0,5 đ)
-Giới thiệu vài nét về tác giả
-Giới thiệu hòan cảnh sáng tác bài thơ
-Dẫn đoạn thơ
II-GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ: (4 đ)
- Nhà thơ hồi tưởng về quá khứ tươi đẹp và đau xót vì hiện thực mất mát:
+Nhà thơ nhớ và tự hào về những sản vật và những giá trị văn hóa cổ truyền của quê hương “Quê hương ta…giấy điệp”
→ Chú ý cách diễn tả: Cụm từ “Quê hương ta”- thể hiện sự gắn bó máu thịt và niềm tự hào của nhà thơ- Hình ảnh quê hương được khắc họa bằng hương vị “Lúa nếp thơm nồng” nhằm miêu tả cuộc sống sung túc của nhân dân. Đặc miêu tả tranh Đông Hồ với những đề tài giản dị, quen thuộc (Tranh gà lợn,đám cưới chuột), với đường nét, màu sắc tươi sáng (tươi trong, sáng bừng), chất liệu độc đáo “Giấy điệp” đã biểu hiện được cái “hồn dân tộc”, những ước mơ bình dị, khỏe khoắn của người dân Kinh Bắc hiện lên sống động.
( Đó chính là dấu ấn của thời bình yên, trù phú, ấm no, là bề dày lịch sử quê hương “mấy trăm năm thấp thóang mộng bình yên”- Nay chỉ còn trong ký ức “bây giờ tan tác về đâu”.
_Tác giả diễn tả cảm xúc của mình khi giặc kéo đến quê hương: Là nỗi đau xót, dằn vặt không nguôi.
+ Tác giả gọi đó là “ngày khủng khiếp”, diễn tả lại tất cả những mất mát, đau thương, tang tóc bằng những hình ảnh gợi ấn tượng mạnh (Ruộng khô, nhà cháy, lửa hung tàn), những từ láy gợi cảm (khủng khiếp, ngùn ngụt, hoang tàn, kiệt cùng, tan tác)…,tác giả gọi lũ giặc là “chó ngộ”, so sánh kẻ thù như một bầy thú điên với những tội ác vô cùng của chúng (Lưỡi dài lê sắc máu, kiệt cùng ngõ thẳm, Mẹ con đàn lợn- Chia lìa đôi ngả, Đám cưới chuột- tan tác về đâu)
+Mỗi đọan thơ đều được mở đầu là cảnh vui vẻ thanh bình ngày xưa “BKSĐ” kết thúc là cảnh tan tác khi giặc tới, với điệp khúc “Bây giờ đi đâu về đâu,Bây giờ tan tác về đâu”. Đó là những câu hỏi không có lời đáp, gợi bao cảnh ngộ đau lòng.
→ Bộc lộ trạng thái bàng hòang, uất ức vì cái đẹp bị hủy họai, sự nghẹn ngào, đau xót trước tội ác của kẻ thù với quê hương. Đọan thơ là một dòng thác tình cảm đi từ tiếc thương,đau đớn đến uất hận căm hờn và bừng bừng khí thế chiến đấu và chiến thắng.
NGHỆ THUẬT:
_Hình ảnh, âm điệu thơ gợi cảm,từ ngữ đặc sắc,sinh động với màu sắc cổ kính đậm đà tính dân tộc
_Lời thơ chân thành tha thiết, gợi những tình cảm sâu đậm về quê hương đất nước từ một miền quê cụ thể
III- KẾT THÚC VẤN ĐỀ: (0,5 đ)
Đoạn thơ thể hiện tình yêu tha thiết đối với quê hương đất nước, được viết bằng dòng cảm xúc chân thực, đậm đà tính dân tộc. Những hình ảnh cụ thể, sống động của vùng đất Kinh Bắc đã được nhà thơ viết rất hay, rất đúng về quê hương mình. Đây là một trong những bài thơ hay nhất viết về quê hương đất nước thời kỳ KCCP.

Câu 2 (5 điểm)
I / Giới thiệu chung ( 0,5 điểm )
-Nguyễn Trung Thành là một nhà văn quân đội gắn bó với Tây Nguyên suốt hai cuộc kháng chiến, có nhiều tác phẩm thành công về mảnh đất và con người nơi đây.
-Truyện ngắn Rừng xà nu ra đời năm 1965, khi đế quốc Mỹ bắt đầu đổ quân ào ạt vào miền Nam, là câu chuyện về cuộc nổi dậy của dân làng Xô man.
-Một trong những thành công nổi